🧾सुवर्णकारांनो लक्ष द्या! नवीन आर्थिक वर्ष २०२६ साठी GST, आयकर आणि हॉलमार्किंगचे महत्त्वाचे नियम

**१ एप्रिल २०२६** पासून नवीन आर्थिक वर्ष सुरू झाले आहे. सोने आणि चांदीचा व्यवसाय करणाऱ्या सर्व उत्पादक, घाऊक व्यापारी (Wholesalers) आणि किरकोळ विक्रेत्यांनी (Retailers) आपला व्यवसाय कोणत्याही कायदेशीर अडचणींशिवाय सुरळीत चालवण्यासाठी काही नवीन आणि अद्ययावत नियमांचे पालन करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
सीए कृष्णात बोरचाटे यांनी संकलित केलेल्या माहितीनुसार, सुवर्णकारांसाठी खालील नियम लक्षात ठेवणे अनिवार्य आहे:
### **१. GST (वस्तू आणि सेवा कर) संबंधी नियम**
* **नवीन बिल बुकची सुरुवात:** जर तुम्ही GST नोंदणीकृत व्यावसायिक असाल, तर १ एप्रिलपासून तुमचे नवीन बिल बुक **सिरीयल नंबर १** पासूनच सुरू झाले पाहिजे. जुन्या आर्थिक वर्षातील उरलेली बिले आता वापरू नका.
* **बिल रद्द करण्याचे नियम:** एखादे बिल काही कारणास्तव कॅन्सल (रद्द) करावे लागल्यास, तोच सिरीयल नंबर पुढील बिलासाठी वापरता येणार नाही. प्रत्येक नवीन बिलासाठी पुढचाच क्रमांक वापरा.
* **GST नंबरचे प्रदर्शन:** तुमच्या दुकानाच्या किंवा फॅक्टरीच्या बाहेर ग्राहकांना सहज दिसेल अशा ठळक अक्षरात तुमचा **GST नंबर** असलेला बोर्ड लावणे सक्तीचे आहे.
* **डिलिव्हरी चलान:** दागिन्यांचे हॉलमार्किंग करण्यासाठी किंवा कारागिरांकडे फिरतीसाठी दागिने पाठवताना, सोबत ‘डिलिव्हरी चलान’ असणे अनिवार्य आहे. तसेच, यावर ई-वे (E-way) बिलाची नोंद करणे विसरू नका.
### **२. आयकर (Income Tax) विभागाचे नियम**
* **जुने सोने (मोड) खरेदी:** ग्राहकांकडून जुने सोने विकत घेताना नेहमी **URD (Unregistered Dealer) खरेदीचे बिल** बनवा. असे न केल्यास तुमच्या दुकानाच्या स्टॉकमध्ये तफावत दिसेल आणि त्याचे नुकसान तुम्हाला सहन करावे लागेल.
* **स्टॉकची दुहेरी नोंद:** तुमच्याकडे असलेल्या सोन्या-चांदीच्या स्टॉकची नोंद केवळ ‘वजनात’ (Quantity) न ठेवता, त्याच्या पैशांतील ‘मूल्यानुसार’ (Value) देखील अचूक ठेवा.
* **रोख व्यवहारांवर मर्यादा:** व्यवसायातील कोणताही खर्च करण्यासाठी किंवा ग्राहकांकडून जुने सोने खरेदी करताना **₹१०,००० पेक्षा जास्त रक्कम रोखीने (Cash) देऊ नका.** त्यापुढील सर्व व्यवहार बँक खात्याद्वारेच करा.
### **३. BIS आणि हॉलमार्किंग (Hallmarking) कायदे**
* **BIS लोगो आणि प्रमाणपत्र:** दुकानाच्या बाहेरील मुख्य बोर्डवर ‘BIS चा लोगो’ असणे बंधनकारक आहे. तसेच, दुकानाच्या आत तुमचे BIS नोंदणीकरण प्रमाणपत्र (Registration Certificate) ग्राहकांना स्पष्ट दिसेल असे लावा.
* **HUID मार्गदर्शन:** ग्राहकांना दागिन्यांवरील ६ अंकी HUID कोड कसा वाचावा आणि तपासावा, याबद्दल मार्गदर्शन करणारा एक माहिती फलक दुकानात आवर्जून लावा.
* **भिंग (Magnifying Glass):** ग्राहकांना त्यांच्या दागिन्यांवरील हॉलमार्क स्वतःच्या डोळ्यांनी स्पष्टपणे पाहता यावा, यासाठी दुकानात चांगल्या दर्जाचा ‘मॅग्निफाईंग ग्लास’ उपलब्ध ठेवा.
* **वजनकाट्याची अचूकता:** सोन्याचे वजन करण्यासाठी वापरला जाणारा वजनकाटा किमान **०.०१ ग्रॅम** पर्यंतची अचूकता (Accuracy) दर्शवणारा असावा.
* **HUID मधून सवलत:** **२ ग्रॅमच्या आतील** वजनाच्या दागिन्यांना HUID ची आवश्यकता नाही. (उदा: कानातले टॉप्स जर जोडीने २ ग्रॅमपेक्षा जास्त असतील, पण एक नग २ ग्रॅमच्या आत असेल, तर HUID ची गरज नाही. पण एकच नग २ ग्रॅमच्या वर असल्यास HUID अनिवार्य आहे).
* **’Not For Sale’ विभाग:** ग्राहकांचे रिपेअरिंगसाठी आलेले दागिने, गहाण ठेवलेले (गिरवी) दागिने किंवा कारागिराकडून नुकतेच बनवून आलेले (ज्यांचे हॉलमार्किंग अजून बाकी आहे) दागिने एका वेगळ्या बॉक्समध्ये ठेवा. या बॉक्सवर ठळकपणे **’Not For Sale’ (विक्रीसाठी नाही)** असे स्टिकर लावलेले असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
*(टीप: वरील माहिती सुवर्णकारांच्या व्यावसायिक माहितीसाठी सीए कृष्णात बोरचाटे (९४२१४५०१०१ / ०२३०-२४५०१०१) यांच्या संकलनावर आधारित आहे. कायदेशीर पूर्ततेसाठी नेहमी आपल्या कर सल्लागाराचा (CA) सल्ला घ्या.)* **हा महत्त्वाचा संदेश तुमच्या सुवर्णकार ग्रुप्समध्ये नक्की शेअर करा!**